X
تبلیغات
پارس هاب

علم و دامپروری

اصول پرورش گوساله و تلیسه

از آنجا که هر ساله در یک گله گاو شیری نزدیک به 25%حذ ف خواهد شد لذا بایستی مدیرگله تدبیر مناسبی جهت جایگزینی آنها بیندیشد.
 دلایل حذف برخی گاوها در گله عبارتند از:
 - تولید کم (که به آن حذف اختیاری می گویند)
 - مشکلات تولید مثل
 - ورم پستا ن
 - صدمه دید ن
 - مرگ
 - فروش و ترکیب نا مناسب بدن
 - کتوز و علل ناشناخته دیگر

به دو طریق می توان گله خود را تکمیل کرد :
 1- پرورش گوساله های حاصل از گاوهای گله خود
 2- خرید گوساله یا تلیسه از دیگر مزارع
 البته خرید گوساله نسبت به خرید تلیسه ارجحیت دارد چرا که :
 - ارزان تر از خرید تلیسه است
 - امکان اشاعه بیماری کمتر است
 - میزان رشد را می توان مهار کرد (تا چاق نشود)
 - سن وفصل جفتگیری قابل کنترل است
                                              

تمام تلیسه های جایگزین باید با گاوهای نرهمان نژاد جفتگیری شوند
 گو ساله های تلیسه های جایگزین باید ازلحاظ ژنتیکی نسبت به گوساله های دیگربرتری داشته باشند .                 

دستگاه گوارش گوساله:


 حجم بیشتر معده گوساله تازه متولد شده را شیردان تشکیل می دهد که با افزایش سن میزان شکمبه افزایش می یابد.
 با توجه به اینکه دردستگاه گوارش گوساله جوان هنوز میکروارگانیسمی رشد نیافته لذاویتامینهای گروه
Bوپروتئین مرغوب بایستی در اختیار آنها قرارگیرد.
تمام جیره های غذائی گوساله تازه متولد شده تا 10 روزگی باید از شیر باشد چرا که
 آنزیمهای گوارشی برای تجزیه پروتئینهای پیچیده و کربوهیدراتها تا7الی10 روزگی وجود ندارد .
محصولات نهائی تخمیر از جمله ایزوبوتیریک اسید و ایزووالریت اسید محرک اصلی رشد پرزهای شکمبه هستند . 

مدیریت زایمان :


در60 روز قبل از زایمان که به دوره خشک معروف است دو نوع جیره باید تنظیم کرد .که یکی از60روز به زایمان تا40روز به زایمان و دیگری از 20روز به زایش می باشد و جهت تعادل آنیون
کاتیون اجراء می گردد .
 گاو خشک باید یک هفته قبل از زایمان به اتاق زایش انتقال یابد.
ابعاد زایشگاه 16تا25متر مربع مساحت دارد .
به ازاء هر 25 راس یک جایگاه زایش در نظر گرفته می شود.

تقریبا 5%گوساله ها در حین تولد مرده متولد می گردند که با یاری دادن گاو توسط شخص مجرب می توان آنها را نجات داد .
بعد از تولد گوساله و پس از قطع ناف گوساله شروع به تنفس می کند .
بند ناف باید از 5سانتیمتری  بریده شود . برای ضد عفونی کردن بند ناف از الکل یا گیره پلاستیکی مخصوص استفاده می گردد .
گره زدن بند ناف نزدیک سطح بدن منجر به فتق ناف می گردد.
به منظور نابود کردن اجرام بیماریزا استفاده از تنتورید مناسب است .

آغوز
با توجه به اینکه آغوز حاوی پادتن (ایمنوگلبولینها)می باشد و از آنجا که هیچگونه پادتنی از خون مادراز طریق جفت به جنین وارد نگردیده لذا بلافاصله بعد از تولد بایستی آغوز را به مصرف گوساله رساند.
بین ترکیبات آغوز و شیر معمولی تفاوتهای زیادی وجود دارداما بیشترین تفاوت آنهامربوط به پروتئین است که نزدیک به 6 برابراز شیر بیشتر است .
البته میزان لاکتوز شیر معمولی از آغوز بیشتر است .
بعد از گذشت 24 ساعت از تولد،دستگاه گوارش گوساله قادر به جذب پادتنها نیست که به آن بسته شدن روده می گویند(
Gut closure)
 گاوهای مسن (سه دوره شیردهی و بالاتر) نسبت به گاوهای جوان مقدار بیشتری از پادتنها را تولید می کند.

پرورش گوساله ها از تولد تا شیر گیری
تغذیه با خوراکهای مایع :
- شیر کامل غذائی با قابلیت هضم بالا برای گوساله ها می باشد .
- گوساله باید 8 تا 10 درصد وزن بدن خود شیر دریافت کند.
- در نژادهایی مثل جرزی گرنزی که درصد چربی شیر آنها بالاست می توان شیر را با نسبت 3.5به1 با آب گرم رقیق کرد .
- شیر حیوانی که به ورم پستان مبتلاست یا شیری که آنتی بیوتیک دارد را می توان به مصرف گوساله ها رساند.

استفاده از شیر جایگزین ،یک روش اقتصادی است زیرا هزینه آن نصف قیمت شیر کامل است
جایگزین شیر به صورت پودر تولید می شود و450گرم از آن را با 3.1 کیلو گرم آب رقیق می کنند.
جایگزین شیر حاوی 22%پروتئین است. مقدار چربی آن از3تا25%متغیر است .
افزودن املاح معدنی و ویتامینها به آن ضروری است.
خوراندن مقدار کمی آنتی بیوتیک به گوساله شیری سودمند است

پیش شروع کننده ها Prestarterغذاهای پلت شده خشکی هستند که مانند جایگزین شیر تهیه می شوند
پیش شروع کننده ها گوساله ها را طی 4 روز به خوردن غذای خشک عادت می دهند و موجب آغاز رشد خواهند شد.
زمانیکه مصرف پیش شروع کننده در گوساله به 230گرم در روز رسید ،آنوقت باید از شروع کننده لستفاده کرد.

شروع کننده گوساله Calf starter
گوساله از 4تا6روزگی به استفاده از شروع کننده باید ترغیب گردد.
مصرف شروع کننده باید به 1.8تا2.3 کیلوگرم در روز محدود گردد.
سیلوی ذرت و مرتع را قبل از 4تا6ماهگی نباید به مصرف گوساله رساند.

جایگاه


انواع مختلف جایگاه برای گوساله ها وجود دارد مانند جایگاه انفرادی به ابعاد 1.8*1.2متر
جایگاه مرتفع با کف مشبک
Elevated stalls که متحرک است و ابعاد آن 1.22*0.51
می باشد.
جایگاه باید 30 سانتی متر از زمین بلندتر باشد .

مدیریت شاخ سوزی گوساله ها در 2 تا4 هفتگی انجام می گیرد.

می توان از هیدروکسید پتاس استفاده کرد

برای بریدن شاخ تلیسه ها ر اره می توان بهره جست اما منجر به استرس وصدمه می گردد.

بیماریهای گوساله

 درجه حرارت بحرانی درهفته اول زندگی گوساله می باشد.

تلفات گوساله ها در2تا3هفته اول زندگی زیاد است.

برای کاهش تلفات گوساله ها باید مادران آنها را خوب تغذیه کرد.

مصرف شیر نباید از 10% وزن بدن بالاتر رود .

اضافه کردن آنتی بیوتیک به شیر سودمند می باشد.

از جمله بیماریهای شایع در گوساله ها :

- عفونت خونی حاد گوساله Acute calf septicemia

- اسهال معمولی گوساله  Common calf scours

- ذات الریه Pneumonia  

پرورش گوساله از شیر گیری تا یکسالگی

مراقبت از گوساله ها از زمان شیر گیری تا یک سالگی یکی از کم زحمت ترین کارهای مدیریتی است.

مدت کوتاهی پس از شیرگیری ،گوساله ها را در گروههای 8تا10 راسی قرار می دهند.

لیس زدن سر پستانکها منجر به ورم پستان ورشد نامناسب پستان خواهد شد .

جیره گوساله ها تا4ماگی بید حداقل 16%پروتئین داشته باشد.

در مورد گوساله های 10ماهه و بالا تر می توان از علوفه مرغوب  بهره جست .

مکمل ویتامین و املاح معدنی خصوصا فسفر برای گوساله ها مهم استک

اجرای برنامه واکسیناسیون با مشورت دامپزشک امری ضروری است.

 

پرورش تلیسه ها از 1 تا2 سالگی 

 

 هدف از پرورش تلیسه داشتن حیوانی با جثه مناسب و بزرگ است بطوریکه بتواند در 15 ماهگی یا کمتر ار آن جفتگیری نماید.

 پرورش تلیسه های مسن تر از یکسال آسان و کم هزینه است.

 2تا3ماه قبل از زایش باید تغذیه کنسانتره آغاز گردد .

تغذیه بیش از حد، تلیسه هایی بوجود می آورد که در هنگام زایمان چاق هستند وشیر کمتری تولید می کنند.

تغذیه کمتر از حد مطلوب نیز باعث کوچکتر شدن جثه ومشکلات سخت زایی می گردد.

امکانات جایگاه تلیسه ها نیاز به دقت بالایی ندارد

به ازاء هر 45 تلیسه یک آبشخور نیاز است.

تولید گوشت سفید Veal calf production

 

برخی گوساله های تو دلی (Bob veal calves) جهت گوشت سفید به کشتار می روند.

  بهترین وزن برای فروش گوساله های با گوشت سفید 136 تا 182 کیلوگرم

 می باشد.

  برا 2تا3 هفته اول بایستی هر روز دمای رکتوم گرفته شود واگر از 39 درجه بالاتر رفت بایستی دامپزشک را مطلع کرد.

محیط داخلی گوساله دانی از نظر داشتن درجه حرارت ،رطوبت ومیزان تهویه باید مناسب باشد.

 درجه حرارت باید بین 15.5 تا21 درجه باشد ورطوبت نسبی بیش از 50% نباشد.

تهویه ضعیف برای حفظ هوای تازه با حداقل آمونیاک ضروری است.

 برای کنترل بهتر بیماریها در هر گوساله دانی باید کمتر از 50 گوساله قرار داد.

 

پرواربندی

مقدمه :

در جامعه امروز نیاز به گوشت قرمز با توجه به نیاز انسان و شهر نشینی و همچنین رشد جمعیت جهان  یک مسئله انکار ناپذیر است  . با توجه به اینکه کشور ما از نظر تولید این محصول در سطح ضعیف می باشد ، می توان با استفاده از  علم و به کار بستن آن با عمل تولید را به سطح خودکفایی و صادرات رساند .

از آنجا که جمعی از دوستان و مشتاقان علم برای اینجانب پیام گذاردند که این پست را کامل کنم ، من را بر این داشت که در رابطه با روشهای پرواربندی در ایران مطالب کامل و مفیدی که با کمک دوست عزیزم آقای علیرضا احمدی مقدم جمع آوری نمودم در اختیار گذارده تا دوستان از آن استفاده نمایند .

جدول زیر نشان دهنده تولید محصولات دامی و سرانه مصرف در کشور در سالهای مختلف را نشان می دهد .

1378

1374

1366

1357

سال

65

60

52

36.3

جمعیت

(میلیون نفر)

کل(هزار تن)

سرانه(kg)

کل(هزار تن)

سرانه(kg)

کل(هزار تن)

سرانه(kg)

کل(هزار تن)

سرانه(kg)

مصرف

750

11.5

712.6

11.9

712

13.7

532

14.6

گوشت قرمز

700

10.7

630

10.5

330

6.3

176

4.8

گوشت مرغ

580

8.9

512

8

250

4.8

180

4.9

تخم مرغ

4300

66

4500

75

3926

75.5

182

8.7

شیر

با توجه به جدول زیر :

حیوانی

کل

مناطق

21.2

70.3

کشورهای در حال توسعه

57.3

101.3

کشورهای توسعه یافته

24.6

70.8

متوسط جهان

19 15.9

74.3

ایران

می توان دریافت که ایران با بحران میزان پروتئین حیوانی موجه است که این امر باعث ضعف توان و قوای جسمی و ذهنی می شود .

تعریف پروار بندی :

عبارت است از تغذیه متعادل دام برای تامین سرعت رشد کافی در مدت زمان مشخص برای رسیدن به وزن معین  که در اصطلاح همان تولید گوشت برای رفع نیازها می باشد .

اهمیت پرواربندی دارای دو جنبه می باشد :

1 – پروار بندی صنعتی

2 – پرواربندی سنتی

در پرواربندی صنعتی دامهای نر جوان مورد  پروار قرار می گیرند که با توجه به اینکه در سن و وزن مناسب کشتار می شوند باعث افزایش عملکرد می شود .

اما پروار بندی سنتی خود بر دو نوع می باشد :

الف)  کشتار بره ها و گوساله های کم سن و سال ، که این کار توصیه نمی شود .

ب  ) پروار دامهای حذفی + ماده های غیر جایگزین ، که این روش نیز به خاطر اینکه فقط ذخیره چربی می باشد و باعث اتلاف منابع بی جهت می شود توصیه نمی شود .

مزایای پرواربندی به شرح زیر می باشد :

1.        مزایای اقتصادی و اجتماعی نظیر ایجاد فرصت شغلی ، کسب درآمدو تامین گوشت برای مصارف خانگی .

2.       استفاده از حد اکثر ظرفیت تولید گوشت دام (افزایش تولید در واحد سطح ).

3.       افزایش مرغوبیت گوشت

4.       برگشت سریع سرمایه

5.       کمک به حفظ مراتع

دلایل انتخاب حیوانات نرجوان برای پرواربندی نسبت به حیوانات پیر و ماده موارد زیر می باشد :

1.        ضریب تبدیل غذایی پایین

2.       سرعت رشد بالا

3.       افزایش وزن به صورت ذخیره پروتئین (عضله و ماهیچه )

4.       بازار پسندی بالای گوشت

5.       ارزش ریالی بیشتر

شرایط موفقیت در پرواربندی رعایت مواردی که در زیر گفته شده است می باشد :

1.        امنیت

2.       جایگاه و فضای مورد نیاز برای دام

3.       خرید خوراک در زمان مناسب

4.       خرید دام در مناسبترین اوقات سال

5.       محل مناسب خرید دام

6.       طول مدت پرواربندی و تعداد دوره های پرواری در یکسال

7.       روش فروش دامهای پرواری

8.       انتخاب نژاد مناسب

انواع دامهایی که پروار می شو ند شامل :

·          گاو  که خود بر سه نوع ، نژادهای گوشتی ، نژادهای گوشتی شیری ( آمیخته ) و نژادهای شیری می باشد .

          گوسفند

          بز

          خوک

          شتر

          گاو میش

انواع گوساله های پرواربندی شده در ایران شامل :

1- گوساله های بومی

2- گوساله های دورگ

3- گوساله های اصیل شیری

برای نحوه برآورد احتیاجات از جداول به صورت زیر عمل می کنیم :

گوساله های بومی :               نژاد های کوچک جثه شیری

گوساله های دورگ  :             نژاد های متوسط جثه شیری

گوساله های اصیل   :             نژاد های بزرگ جثه

روش دیگر به صورت زیر می باشد:

وزن دام                             افزایش وزن

Kg 400                             gr 600   :                   بومی

Kg 400                            gr 700    :                  دورگ

Kg 400                            gr 800    :                  اصیل

خصوصیات یک نژاد جهت پروار بندی در شکل زیر آورده شده است :

 

نژادهای مهم گاو گوشتی دنیا در جدول زیر آورده شده است : اضافه وزن روزانه بازدهی گوشت عادت پذیری وزن در 3 سالگی رنگ بدن منشأنژاد 1.5 - 158سریع عادت میکند800 - 1150 سفید شیری با موهای مجعدفرانسهشارولز 62 - 60کمتر از شارولزنر: 1000 ماده:600 خرمایی فرانسه لیموزین بسیار بالا500 - 550بدن قرمز – صورت سفیدانگلستانهرفورد سفید یکدست یا قرمزویا سرخ طلایی انگلستان شورت هورن شبیه لیموزین 450سیاه اسکاتلندآبردین آنگوس 1.570 - 65 نر:1250 ماده:750 اغلب سفید یکدست –ابلق سیاه وسفید و قرمز جنوب بلژیک وشمال فرانسه بلان بلوبلژ مقاومت بالا به کم آبی و بیماریها خاکستری و قرمز تیره شمال آمریکا وشبه قاره هندبراهما مشخصات کلی روشها ی مختلف تولید گوشت گاو : سن کشتار دام(ماه) مواد خوراکی عمده ن‍ژادهاروشهای پرواربندی 11 – 9 هنگام از شیر گیریعلوفه مرتع(غذای مادر)آمیخته های نژاد گوشتیتغذیه با شیر مادر 12 – 11مواد متراکمفریزین دامهای بزرگ جثه x فریزینتغذیه با مواد متراکم 16 – 14مواد متراکم و علوفه ذخیره شدهآمیخته های نژاد گوشتیتغذیه در مراکز پرواربندی 17 – 14سیلوی علوفه مرتع و سیلوی ذرتفریزین نژاد گوشتی x فریزینتغذیه با علوفه سیلوشده 24 – 16علوفه ذخیره شده و ضایعات کشاورزیآمیخته های نژادگوشتی فریزین x نزاد گوشتیتغذیه با فراورده های فرعی کشاورزی 18 – 15چرا در مرتع،علوفه ذخیره شده و مواد متراکم فریزین نژاد گوشتی x فریزینتغذیه با علوفه مرتع و مواد متراکم 24 – 20 نژاد شیری 24 – 16 نژاد گوشتیچرا در مرتع و علوفه ذخیره شدهفریزین نژاد گوشتی x فریزین آمیخته های گوشتی از شیر گرفته شده در مرتعتغذیه با علوفه مرتع اهداف عملکرد دامها در روشهای مختلف پرواربندی و تولید گوشت گاو : اهداف عملکرد دامها روشهای پرواربندی مواد متراکمعلوفه ذخیره شدهوزن در موقع کشتار(kg)افزایش وزن روزانه(kg) تن ماده خشک برای هر راس 0.21.3300 – 2500.9تغذیه با شیر مادر 1.80.24501.2تغذیه با مواد متراکم 0.50.74601تغذیه در مرکز پرواربندی 0.51.85001تغذیه با علوفه سیلو شده 0.21.24400.8تغذیه با فراورده های فرعی کشاورزی 0.71.14750.8تغذیه با علوفه مرتع و مواد متراکم 0.60.74950.7تغذیه با علوفه مرتع عوامل اصلی رشد شامل عوامل درونی و عوامل بیرونی می باشد که عوامل درونی شامل : خواص ارثی وخصوصیات اعضای داخلی بدن(غدد اندوکرین مثل هیپوفیز،تیروئید،تیموس،فوق کلیوی ، تخمدان و بیضه) می باشد .قابل ذکر است که عامل درونی به نوع و مقدار غذا بستگی ندارد . اما عوامل بیرونی متکی به غذا و روش نگهداری است . توجه نمایید که تکامل اسکلت و رشد استخوان کاملاً به تغذیه وابسته نیست . در فقر غذایی (کمتر از احتیاجات نگهداری) ، رشد استخوان تا 6 ماه متوقف نمی شود اما رشد عضلات متوقف می شود . عوامل تغییر رشد حیوان در مراحل مختلف زندگی حیوان طبق دیاگرام زیر می باشد . اثر تغذیه در رشد : تغذیه نا کافی یا تغذیه بیش از حد یعنی عدم تطابق با احتیاجات دام که در نتیجه هر دو اثر نا مطلوب دارند و از نظر اقتصادی قابل قبول نیستند . بنابر این حد مطلوب تغذیه در مراحل مختلف رشد به طور جداگانه بحث می شود که شامل : 1- اثر تغذیه در مراحل جنینی 2- اثر تغذیه دررشد قبل از مرحله شیرگیری 3- اثر تغذیه در رشد اعضا اثر تغذیه در دوران جنینی : 30 درصد از زندگی یک گوساله گوشتی که در سن 18ماهگی کشتار می شود مرحله جنینی استکه نشانه اهمیت دوره جنینی می باشد . بین مادر و جنین از نظر تامین احتیاجات غذایی نیز رقابت وجود دارد . در صورتیکه انرژی ، مواد ازته ، کلسیم، فسفر و آهن در جیره کمبود داشته باشد جنین بر مادر ارجحیت دارد و این مواد از ذخایر بدن مادر تامین می شود تا نیاز بدن جنین را تامین کند . اما در صورتی که جیره غذایی از نظر ویتامینA ، B و بعضی عناصر کمیاب کمبود داشته باشد مادر بر جنین ارجح بوده که در نتیجه این عمل گوساله به دنیا آمده بسیار لاغر و حساس است و گاهاً مرده به دنیا می آید و یا بلافاصله بعد از تولد می میرد . اثر تغذیه در رشد قبل از مرحله ازشیر گیری : هر اندازه که دام جوان تر باشد نوع تغذیه در رشد آن اثر بیشتری دارد و بالعکس با افزایش سن از اثر آن کاسته می شود . تغذیه عامل اصلی رشد است ولی بین میزان رشد و میزان احتیاجات به انرژی در دام رابطه مستقیم وجود ندارد. با توجه به دونکته مهم زیر : - برای تولید 1 گرم گوشت 4.1 کیلو کالری انرژی نیاز است و مصرف می شود . - برای تولید 1 گرم چربی 9.2 کیلو کالری انرژی نیاز است و مصرف می شود . که در نتیجه : صرفه در آن است که دامپروران همیشه دام جوان را پروار کنند و قبل از پایان مرحله رشد روانه کشتار گاه نماییم . اثر تغذیه در رشد اعضا : الف)حجم و مقدار بافت : تغذیه ناکافی باعثعقب افتادن رشد اعضا و بافت هایی که رشد شان کم است می شود . اعضای سریع الرشد (دست و پا و سر) به تغییرات و نوسانات تغذیه ای واکنش کمتری نشان می دهند.بنابر این تغذیه ناکافی روی رشد اعضای دام جوان اثر گذاشته و سبب می شود که دست و پایی بلند و برآمده پیدا کند در اینگونه موارد سر به طور طبیعی رشد کرده در رابطه با تنه بزرگتر به نظر می رسد و پهنای بدن کم می شود . رشد لگن و ستون فقرات ناقص می ماند و عضلات قلوه گاه و کپل که دارای رشد کند هستند ضعیف می شوند . ب) باروری : تغذیه بیش از حد باعث افزایش پیشرسی فعالیت جنسی در گاو گوشتی می شود ولی از طرف دیگر میزان آبستنی را کاهش می دهد. ج) اثرتغذیه درحد رشد : به نظر می رسد تفاوت رشد یک موضوع ارثی است به عبارت دیگر یک حیوان تفاوت رشد را تا اندازه معین با در نظر گرفتن شرایط مناسب و مساعد از راه توارث بدست می آورد و بدین ترتیب تحت هیچ گونه شرایطی بیش از ظرفیت رشد خود بزرگتر نخواهد شد. رشد دام شامل موارد زیر می باشد : افزایش وزن: افزایش وزن همراه افزایش سن و این یک تحول کمی است. نمو(توسعه ): یک سلسله تحولات تدریجی که برای رسیدن به مرحله بلوغ صورت می گیرد.( عضلات شکل و حجم می گیرند و ترکیبات شیمیایی آن به مرحله نهایی میرسد این دگرگونی تحولی کیفی است ) چربی + رگ + ماهیچه + استخوان = kg 1 افزایش وزن شکل گیری بافت های بدن به صورت زیر است : بافت عصبی در قبل از تولد شکل می گیرد ، بافت استخوانی در حالی که گوساله در منتهی رشد است ، ماهیچه ها در طول زمان پرورش شکل می گیرد و در نهایت بافت چربی در آخرین مرحله رشد شکل می گیرد . ترتیب تشکیل بافت چربی به این صورت است که ابتدا اطراف اعضای داخلی سپس بین ماهیچه ها بعد از آن بین بافت همبند و آخرین مرحله بافت عضلانی شکل می گیرد . نتایج عملی حاصل از بررسی منحنی نمو 1 – اثر فقر غذایی به نسبت سن و مرحله نمو دام متفاوت است . 2 – برای مراحل مختلف زندگی دام سن مطلوب کشتار وجود دارد. 3 – برای چاق کردن حیوان بالغ هزینه بیشتری باید متحمل شد. هرچه حیوان جوانتر باشد برای تولید گوشت و اضافه وزن ، کالری کمتری مصرف می شود بدین ترتیب چاق کردن دامهای بالغ از نظر اقتصادی تا حدودی به صرف مخارج بیشتری نیاز است . پیشرسی در گاوهای گوشتی بطور کلی دامی را پیشرس گویند که ضمن اینکه دارای سرعت افزایش وزن خوبی است قادر است پیش از زمان طبیعی به نمو عضلانی و شکل گیری هر یک از آنها برسد. مزیت و زیانهای پیشرسی : مزیت اقتصادی در این است که زودتر از سایر دامها به وزن مطلوب می رسند ، زودتر روانه کشتارگاه می گردد که در نهایت باعث سود بیشتر در زمان مشخص می گردد . معایب : باعث بی دقتی در زمان ارسال به کشتارگاه ، چاقی دام و افزایش بی رویه چربی ، تغذیه زمستانی نباید کاهش یابد ، به دلیل اینکه باعث تجمع چربی می شود ، چون بافت چربی زودتر به مرحله رشد کامل خواهد رسید ، لذا روش پرورش و تغذیه باید متناسب نژاد پیشرس باشد . اقدامات بهداشتی قبل و بعد از شروع پرواربندی : 1- ارتباط مناسب با دامپزشک محلی جهت حفظ بهداشت و سلامت گله 2- آشنایی به بیماری های خطر ساز در گله که عبارتند از : آناپلاموزیس ، شاربن علامتی ، اسهال ویروسی گاوان(BVD) اسهال گوساله ، کوکسیدیوز ،گندیدگی سم(فوت رات) ، عفونت نای(بینی قرمز) ، لپتوسپیروزیس(خون شاش) ، پارا آنفلوانزا ، ورم ملتحمه چشم (چشم صورتی) ، ویبریوز ، انگل های داخلی و خارجی 3- ضدعفونی کردن جایگاه 4- جمع آوری فضولات دامی 5- جلوگیری از تلفات دام که با استفاده از واکسیناسیون و مبارزه با انگل های خارجی و داخلی امکان پذیر است . 6- جلوگیری از عارضه لنگش 7- بریدن شاخ 8- اخته کردن 9- رکورد برداری در زیر گزارشهایی از چند واحد دامپروری در کشور آورده شده است که بد نیست تا اطلاعی از وضعیت آنها برای راهنمایی داشته باشیم . گزارش بازدید از بخش پرواربندی گاو کشت و صنعت مغان نوع پروار : گوساله نر گا وهای هلشتاین و بومی سن شروع پروار:85 – 80 تا 200 کیلوگرمی برای گوساله های 200 کیلو گرمی فقط واکسن تب برفکی (تزریق) ولی برای گوساله های با وزن کمتر داروهای انگلی و واکسن تب برفکی تزریق می گردد . خوراک مصرفی شامل : 1- TMR (مخلوط کنسانتره و علوفه ) : TDN 64% ، پروتئین 11 – 10 % 2- جیره تکمیلی : TDN 64% ، پروتئین 14% اجزای خوراک عبارتند از : علوفه که شامل کلش و سیلو و کنسانتره که حاوی جو ، سبوس ، تفاله ، ملاس ، اوره ، کنجاله تخم پنبه . افزایش وزن در نظر گرفته شده تا قطع شیر 450 تا 500 گرم و بعد از قطع شیر 600 گرم بوده است . در کل وزن از تولد تا وزن بارگیری 680 – 490 بوده است . رکورد برداری: در اول دوره یکسری دام شاهد انتخاب می شود و هر 15 روز یکبار وزن کشی می شود. این گاو ها در طول دوره ثابت هستند و به عنوان شناسنامه کلی گله می باشند. انتهای وزن پروار : 450 – 480 (ولی این میزان تا 550 کیلو گرم هم صرف می کند ) سن دام در زمان کشتار: 17 – 16 ماهگی می باشد . پروار دامهای بومی وزن خرید : 220 – 180 کیلو گرم وزن بار گیری : 350 کیلو گرم افزایش وزن روزانه : 700 – 600 گرم نحوه پروار : پس از خریداری قرنطینه شده و روز اول غذا داده نمی شود . روز دوم فقط کلش و از روز سوم کنسانتره داده می شود . در 15 روزگی واکسن تب برفکی زده می شود . مشکل دام های بومی وجود شاخ و آسیب به همدیگر می باشد . گزارش بازدید از پرواربندی(سنندج ) نوع نژاد : بومی و دورگ وزن خریداری : 200 – 150 کیلو گرم وزن فروش : 350 – 400 کیلو گرم نحوه فروش : عمده فروشی به قم و تک فروشی به قصاب خوراک مصرفی : یونجه ، کاه ، سبوس گندم ، کنسانتره آماده ، جو ، نمک (سنگ نمک ) . افزایش وزن روزانه : بومیg 700 – 600 هلشتاینg 900 – 800 تمام علوفه ها و مواد خوراکی در تابستان خریداری و ذخیره می شود. جمع آوری کود : در تابستان (فصول گرم ) یک روز در میان ، در زمستان ( فصول سرد هر روز) معرفی مواد افزودنی در پروار بندی : آنزیمیت مجموعه ای از انواع زئولیت های مفید با خلوص بیش از 92% است.زئولیت اصلی در آنزیمیت ، کلینوپتیولیت نام دارد. موارد مصرف آنزیمیت 350 – SC ویژه خوراک گوساله : - جلوگیری از اسهال گوساله های نوزاد (کاهش چشم گیر درصد تلفات ) - افزایش جذب مواد غذایی و در نتیجه رشد بهتر گوساله - کاهش چربی و افزایش میزان گوشت - بالا بردن مقاومت گوساله ها در مقابل پاره ای از بیماری های روده ای - افزایش غلظت ایمونوگلوبولین های A – M – G و ویتامین A در سرم خون - افزایش میزان پروتئین در لاشه گوساله های پرواری - جلوگیری از مسمومیت آمونیاکی و جذب آمونیاک در شکمبه - بهبود راندمان انرژی به دلیل خاصیت تبادل کاتیونی - جذب فلزات سنگین در دستگاه گوارش آنزیمیت(میکرونیزه ) و مزایای مصرف آن در گوساله های پرواری : - اشتهای بیشتر ، خوراک بیشتر - ازدیاد مقاومت گوساله در برابر بیماریها (بخصوص روده ای ) - کاهش وقوع اسهال در 2 هفته اول بهد از تولد - جلوگیری از مسمویت های قارچی بخصوص آفلاتوکسین ها - کاهش رطوبت بسترو در نتیجه سلامت دام - جذب فلزات سنگین و مسمومیت زا - توازن اوره مصرفی در جیره و تبدیل آن به پروتئین های قابل جذب توسط میکروارگانیسم های دستگاه گوارش زئولیت : زئولیت طبیعی کریستال قلیایی آلومینوسلیکات هیدراته شده (کریستال آبدار سیلیکات آلومینیوم) و از کاتیونهای قلیایی زمینی(رسوبی )می باشد و دارای ساختمان نا محدود سه بعدی است . معروف ترین زئولیت طبیعی کلینوپتیلولیت می باشد. اثرات سودمند زئولیت بر دام و طیور: - بهبود در افزایش وزن روزانه - کنترل اختلالات گوارشی - سلامتی استخوان در مرغ های گوشتی - بهبود بازده خوراک - بهبود کیفیت پوسته تخم مرغ - تسهیل در حداکثر جذب مواد مغذی و انرژی زا - جلوگیری از جذب سموم قارچی به ویژه آفلاتوکسین - کاهش سمیت فلزات سنگین و کاتیونهای یک ظرفیتی و دو ظرفیتی - کاهش جذب غناصر رادیو اکتیو در حیوانات و انسان دو نوع زئولیت متداول و دارای اهمیت در دامپروری شامل زئولیت فرم A و زئولیت طبیعی(کلینوپتیلولیت) می باشد . آزمایش استفاده از زئولیت در تغذیه گوساله های پرواری : مقدمه : از خواص مهم زئولیت ها قابلیت جذب آب و خاصیت تبادل یونی آنهاست.که موجب اتصال یونهای k+ ، Na+ ، Mg2+ ، Ca2+ ، NH4+ و آزاد شدن تدریجی آنها شده و در نتیجه عملکرد حیوان را افزایش می دهد. مواد و روشها : جهت بررسی اثرات زئولیت طبیعی 2 آزمایش که اولی در زمستان و دومی در تابستان انجام شد. آزمایش اول : طرح بلوک کاملا تصادفی استفاده شد که تعداد 24 راس گوساله نر هلشتاین (وزن اولیه 154 کیلو گرم) مورد مطالعه قرار گرفتند .سه جیره بکار برده شد ( صفر ، 30 ، 50 کیلو گرم در هر تن کنسانتره). هشت تکرار در سه سطح متفاوت زئولیت(برای هر 3 گروه از نظر انرژی و پروتئین یکسان بود). دمیانگین وزن هر گوساله 50 ± 156 گوساله ها در شروع آزمایش و سپس هر 21 روز یکبار بطور انفرادی وزن کشی شدند(پس از 16 ساعت محرومیت از غذا) . طول دوره آزمایش 168 روز بود و در پایان هر آزمایش 2 راس گوساله از هر جیره ذبح گردید . آزمایش دوم: شرایط مدیریتی و غذایی و حیوانات آزمایشی مانند آزمایش اول بود با این تفاوت که دوره پرواربندی 105 روز به طول انجامید و در صد لاشه ها و قطعات آنها نیز اندازه گیری نشد . جیره مصرفی مواد تشکیل دهنده جیره غذایی پایه (بر اساس %100ماده خشک ) درصدماده خوراکی 7.5 یونجه 7.5ذرت سیلو شده 7.43سبوس گندم 52جو 11.17کنجاله پنبه دانه 11.89ذرت 0.44DCP 0.74نمک 1.33آهک نسبت علوفه به کنسانتره : 15 به 85 درصد استفاده شده است . میانگین و انحراف معیار صفات مورد مطالعه جیره 3 ( 5 درصد زئولیت )جیره 2 ( 3 درصد زئولیت )جیره 1(صفر درصد زئولیت )صفت مورد مطالعه آزمایش اول 156±40156±45156 ± 50وزن اولیه (کیلو گرم ) 353±70384±45369±60وزن نهایی(کیلو گرم ) 1.18±0.16b1.37±0.09a1.27±0.19ab*افزایش وزن روزانه (کیلو گرم ) 5.86±0.985.02±0.355.45±0.85ضریب تبدیل غذایی آزمایش دوم 2.18±12.5212±11206±15وزن اولیه (کیلو گرم ) 358.7±14.5370.55±18351.95±22وزن نهایی(کیلو گرم ) 0.34±0.0311.51±0.0321.39±0.032افزایش وزن روزانه (کیلو گرم ) 1.34±0.0311.51±0.0325.42±0.072ضریب تبدیل غذایی میانگین دو آزمایش 1.26±0.091.44±0.061.33±0.11خوراک مصرفی روزانه(کیلو گرم ) 7.24±0.467.24±0.227.23±0.36مقدار خوراک مصرفی(کیلو گرم ) 5.70±0.0715.04±0.0735.42±0.45ضریب تبدیل غذا نتیجه آزمایش : میانگین و انحراف معیار صفات مربوط به لاشه جیره 3( 5 درصد)جیره 2(3 درصد)جیره 1(صفر درصد)صفت مورد مطالعه 53.63±1.4552.11±1.82525.49±2.33درصد لاشه گرم 1.75±0.061.75±0.141.7±0.03وزن دل(kg ) 5.85±0.0176.75±0.076.35±0.14وزن جگر(kg) 1.35±0.071.00±0.111.2±0.04وزن قلوه ها(kg) 11.8±4.312.40±2.215.55±3.5مقدار چربی قابل جدا کردن (kg) 139.5±1.43143.1±0.14141.5±1.51طول لاشه ( ‍cm) 70.36±5.242.91±9.168.33±11.6سطح مقطع راسته (cm2) اثر تعادل کاتیون – آنیون جیره بر توان پرواری ، خصوصیات لاشه و استخوان گوساله های نر هلشتاین متوسط لاشه گاو 121ایران 395ژاپن 311آمریکا در ایران به دلیل عدم استفاده بهینه از استعداد ژنتیکی، مدیریت تغذیه و شرایط آب و هوایی متوسط لاشه به مقدار قابل توجهی با دیگر کشورها متفاوت است . الکترولیت های مختلفی همچون یونهای Na+ ، k+ ، Ca2+ ، mg2+ ، ‍‍‍CL- ، سولفات(So42- ) ، فسفات(Hpo42-) می تواند بر روی تعادل اسید – باز بدن اثر بگذارد.ولی به دلیل اختلاف در جذب و متابولیسم و نحوه عمل یونهای تک ظرفیتی عموماً این یونها به عنوان یون های ثابت در توازن کاتیون – آنیون در نظر گرفته می شود. گزارشات برای DCAD در مورد بهترین میزان افزایش رشد و ضریب تبدیل غذایی : دن هارت و همکاران اذعان داشتند جیره حاوی 34.4+ میلی اکی والان در 100گرم ماده خشک جیره باشد ، اما محققی دیگر بیان داشت که جیره حاوی 30+ تا 37+ میلی اکی والان در 100 گزم ماده خشک جیره قابل استفاده می باشد . مواد و روش ها : 24 راس گوساله نر هلشتاین با وزن اولیه 56.28 ± 217.03 مدت آزمایش : 150 روز مدل آماری : طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار جیره (6 گروه وزنی ) در داخل هر گروه 4 گوساله با وزن مشابه قرار داشت و هر گوساله به یک جیره غذایی اختصاص داده شد. جیره ها : 4 جیره با سطوح 0 ، 15 ، 30 ، 45 (میلی اکی والان در 100 گرم DM ) به طور TMR و بطور انفرادی تغذیه شدند. نسبت علوفه به کنسانتره : 30 به 70 درصد درصد اجزای تشکیل دهنده جیره ها(بر اساس 100 درصدDM) جیره های غذایی* بر اساس توازن کاتیون و آنیون 4530150ماده خوراکی 16.0316.0316.0316.03یونجه 14141414کاه جو 43.5244.944.944.9جو 14141414ذرت 4.584.914.914.91کنجاله سویا 2111کنجاله پنبه 2.372.772.772.77سبوس گندم 1.730.560.270.03بیکربنات سدیم -0.130.791.47کلریدآمونیوم 0.540.540.540.54کربنات کلسیم 0.350.350.350.35کلرید سدیم 0.880.810.450.0اوره * بر اساس میلی اکی الان cl- - (k+ + Na+) در 100 گرم ماده خشک جیره نتیجه کلی : پرواربندی صحیح (اصولی و علمی) باعث افزایش و بهبود راندمان تولید که این خود دو جنبه را در پی دارد که اول باعث افزایش درآمد دوم بهبود سطح تغذیه ای جامعه می گردد. منابع : ● شماع،م،(1364).پرورش گاو گوشتی،انتشارات مرکز نشر دانشگاه ، شماره 213/ 636 ، تهران 206صفحه. ● خادم،ع،ا.و م . هاشمی،(1376).پرواربندی گاو و گوساله (تولید گوشت گاو). انتشارات فرهنگ جامع ، شماره 21/636 ، تهران 240 صفحه. ● خالداری ، م.،(1384). اصول پرورش گوسفند و بز، چاپ دوم ، انتشارات جهاد دانشگاهی ، شماره 308/ 636،تهران 510 صفحه. ● نیکخواه،ع.و م،ع.جعفری.و پ.جامعی،1377. اثر تعادل کاتیون – آنیون جیره بر توان پرواری ، خصوصات لاشه و استخوان گوساله های نر هلشتاین.مجله علوم کشاورزی ایران ، جلد 29 ، شماره (4):823 – 812 ● نیکخواه،ع.وغ،ع.نهضتی.و م ،ح .وکیلی 1378.استفاده از زئولیت در تغذیه گوساله های پرواری .مجله پژوهش و سازندگی ، شماره 43: 55 - 53 از دوستانی که مایل به دریافت فایل power point در رابطه با پروار هستند و همچنین اطلاعات بیشتر تقاضا می شود به لینک زیر مراجعه کنید

http://groups.google.com/group/ghasem17

 ghasem.khalilpour@gmail.com

پدیده رشد جبرانی

عبارت است از از اینکه اگر دامی در مرحله ای از رشد دچار فقر غذایی شود از سرعت رشد آن کاسته می شود و چنانچه بعد از سپری شدن این مرحله مجدداً با جیره کافی تغذیه می گردد سرعت رشد آن بیش از دامی خواهد بود که به طور یکنواخت از جیره متعادلی برخوردار بوده است ، این در صورتی است که کاهش سرعت رشد  در دوران فقر غذایی خیلی جدی و سخت نباشد و به طور کلی دامی که دچار پدیده رشد جبران شونده است نمی تواند دوران عقب افتادگی را به طور کامل و همزمان با دام معمولی ( دام با جیره یکنواخت ) جبران کند . به طور کلی دامی که مدتی در فقر غذایی قرار گرفته باشد دارای اشتهای بالایی می باشد و بعلت کاهش وزن در دوره فقر غذایی به جیره نگهداری کمتری نیاز دارد . به خصوص استفاده  از این پدیده در فصل زمستان موجب کاهش هزینه تغذیه دام های پرواری سنگین وزن 3 تا 4 ساله خواهد شد . البته نوع دام ، عامل زمان و محل نگهداری جزء عوامل محدود کننده کاربرد این پدیده می باشند .

 

 

حد کاهش وزن باید به ترتیبی باشد که دام از نظر سلامتی و از نظر اقتصادی قابل قبول باشد و باید نکات زیر رعایت گردد :

 

1.       تا شش ماهگی تغذیه دام باید فشرده باشد تا میزان افزایش وزن حداقل 300 گرم در روز باشد .

2.       بین 6 تا 12 ماهگی ( اولین زمستان ) اضافه وزن را می توان کم کرد ولی کاهش وزن کمتر از 300 گرم در روز ممکن است خطرناک باشد ، چون در این سن استخوان بندی و عضلات در نهایت شکل گرفتن هستند .

3.       از 12 ماهگی به بالا ( دومین و سومین زمستان ) کاهش وزن کمتر از 300 گرم در روز بدون خطر است .

4.       محدودیت غذایی در پدیده رشد جبرانی فقط در مورد انرژی اعمال خواهد شد و نباید کمبودی از نظر پروتئین ها ، مواد معدنی و ویتامین ها متوجه دام گردد . پس برای تامین احتیاجات باید به دام در طی فقر غذایی یونجه دادو مکمل معدنی 50 تا 100 گرم در روز در اختیار هر راس دام قرار داد .

 

 

 

<< 1 2 3 >>